इयत्ता पाचवी - मराठी (पाठ १८: कारागिरी) - सराव चाचणी (MCQ)
कारागिरी स्वाध्याय इयत्ता पाचवी | कारागिरी टेस्ट | Karagiri test | 5vi Marathi online test
नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो!
इयत्ता पाचवीच्या मराठी बालभारती पाठ्यपुस्तकातील अठरावा
पाठ 'कारागिरी' हा आपल्या
भारतीय संस्कृतीतील हस्तकलेचा वारसा उलगडून दाखवणारा आहे. लेखिका डॉ. सरोजिनी बाबर यांनी या पाठात ग्रामीण भागातील विविध कारागिरांच्या
(कुंभार, सुतार, जिनगर, बुरुड, शिंपी इत्यादी) कष्टाचे आणि त्यांच्या हातातील जादुई कलेचे सुंदर वर्णन
केले आहे. कुंभाराच्या चाकावर फिरणारा मातीचा गोळा असो, बुरुडाने विणलेली बांबूची परडी
असो किंवा सुबक रांगोळी; प्रत्येक गोष्टीतून आपली 'कारागिरी' कशी दिसून
येते, हे या पाठातून समजते.
परीक्षेच्या दृष्टीने या पाठातील विविध कारागीर आणि त्यांनी बनवलेल्या वस्तूंची नावे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे. तुमचा अभ्यास पक्का करण्यासाठी आम्ही या पाठावर आधारित MCQ (बहुपर्यायी प्रश्न) टेस्ट सिरीज घेऊन आलो आहोत. ही टेस्ट सोडवून तुम्ही या पारंपरिक कलांची माहिती किती लक्षात राहिली आहे, हे तपासू शकता. चला तर मग, कारागिरीची ही कमाल अनुभवूया आणि खालील प्रश्न सोडवूया!
5वी मराठी कवितेची सराव चाचणी | इयत्ता पाचवी कारागिरी MCQ प्रश्न व उत्तर
- इयत्ता पाचवी स्वाध्याय प्रश्न उत्तरे
Marathi Quiz
1. कुंभार मातीची भांडी बनवताना माती व्यतिरिक्त खालीलपैकी कोणत्या वस्तूंचा वापर करतात?
Answer: कुंभार माठ, रांजण, खेळणी बनवण्यासाठी माती, शेण, तणस (काड्या), आणि गाह्णी (मातीचा एक प्रकार) यांसारख्या नैसर्गिक गोष्टी वापरतात.
2. कुंभाराची कला ही कोणत्या प्रकारची कला आहे, जी पिढ्यानपिढ्या चालत येते?
Answer: कुंभार हा निर्मितीचा धनी असून, त्याची ही कलाकौशल्याची बाजू पिढ्यानपिढ्या चालत आलेली आहे.
3. धार्मिक कार्यांसाठी व सण-समारंभांसाठी कुंभार कोणत्या वस्तू तयार करतात?
Answer: धार्मिक कार्यांसाठी कुंभार नागपंचमीच्या दिवशी नाग आणि लग्नाच्या वेळी बेंदला बैल तयार करतात.
4. सुतार प्रामुख्याने कोणत्या सामग्रीचा वापर करून आपले काम करतो?
Answer: सुतार हा लाकडी चौकोनात नक्षी काढणे आणि पाट, पलंग, टेबल यांसारख्या वस्तू बनवण्यासाठी लाकडाचा वापर करतो.
5. लोहार कोणत्या धातूवर काम करतो आणि त्या कामासाठी त्याला कोणत्या महत्त्वाच्या साधनाची गरज असते?
Answer: लोहार लोखंडावर काम करतो आणि लोखंड तापवण्यासाठी व योग्य आकार देण्यासाठी त्याला भाता (Bellows) आणि हातोडा लागतो.
6. बुराडच्या कांबट्या आणून कोणत्या प्रकारची वस्तू तयार केली जाते?
Answer: बुराड कारागीर कांबट्या वापरून सूप, करंडा, चालणं, टोपल्या आणि इतर खेळणी बनवतात.
7. शिंपी लहान मुलांसाठी कोणती वस्त्रे शिवतात?
Answer: शिंपी मुलांसाठी पाळपोष आणि मोठ्यांसाठी वस्त्रे शिवतात. नऊ खणाची चोळी आणि पायघोळ परकर हे स्त्रियांसाठी शिवतात.
8. एखादा कारागीर वस्तू बनवताना कोणते गुण दर्शवितो, ज्यामुळे त्याच्या कामात 'उगळपण' दिसत नाही?
Answer: कारागिरीच्या कामात मेहनत, लक्ष आणि एकाग्रता असावी लागते. त्यात कस नसेल तर 'उगळपण' दिसते, जे चांगल्या कामाचे लक्षण नाही.
9. लोहार शेतीसाठी लागणाऱ्या कोणत्या वस्तू तयार करतो?
Answer: लोहार शेतकी अवजारे तयार करतात. उदाहरणार्थ, नांगराचा फाळा.
10. खेळणी तयार करण्यासाठी बुराड कारागीर 'बुंदकुळी' (खेळणी) मध्ये कशाचा वापर करतात?
Answer: शिंपी/बुराड कारागीर खेळणी तयार करताना रंगीबेरंगी तुकडेपेषण घेऊन येतात आणि त्यांचा वापर करतात.
11. कुंभार मातीचे भांडे कोणत्या उपकरणाच्या साहाय्याने आकारात आणतो?
Answer: कुंभार 'फिरायला एक छोटा चाक' (potter's wheel) वापरून मातीला गोल आकार देतो.
12. शिंपी स्त्रियांसाठी कोणते पारंपरिक वस्त्र तयार करतो?
Answer: शिंपी बायकांसाठी अंगडी, टोपी, नऊ खणाची चोळी, पायघोळ परकर यांसारखी वस्त्रे शिवतात.
13. ज्या वस्तूला 'विळा' म्हणतात, ते कोणत्या कारागिराच्या कामातून तयार होते?
Answer: विळा हे लोखंडी शेतीचे अवजार आहे, जे लोहार तयार करतो (पहा लोहाराच्या कामात तवा आणि विळी बनवल्याचा उल्लेख).
14. लाकडी चौकटीवर सुतार कोणत्या प्रकारची सजावट करतो?
Answer: सुतार लाकडी चौकोनात काढलेली बुजवेल नक्षीदार कलाकुसर करतात.
15. कुंभाराची मातीची भांडी कशासाठी वापरली जातात?
Answer: माठ (पाण्यासाठी) आणि रांजण (साठवणुकीसाठी) ही कुंभाराची प्रमुख भांडी आहेत.
16. बुराड कारागीर वेताच्या कामात कोणत्या वस्तू बनवतात?
Answer: वेताच्या/बुराडच्या कामातून सूप, करंडा, पडद्या, टोपल्या, पेचया, पाठळे यांसारख्या वस्तू तयार होतात.
17. कारीगरांनी तयार केलेली कोणती वस्तू आपण सहज विकत घेतो पण 'कुठून आणलीय' असे विचारतो?
Answer: फुलांच्या वेषमसाठी बुराडपासूनची नक्षी इतकी सुंदर असते की पाहणारा विचारतो, 'कुठून आणलीय?'
18. शिंपी आपले कपडे कसे अधिक आकर्षक बनवतात?
Answer: शिंपी नक्षीदार दुपट्टी शिवून तसेच रंगीबेरंगी तुकडे वापरून कपड्यांना आकर्षकता आणतात.
19. कारीगिरी हा व्यवसाय पिढ्यानपिढ्या चालवणाऱ्या कुटुंबांना काय म्हटले जाते?
Answer: कारीगिरीचे काम करणारे लोक हे 'कलाशक्ती' पिढ्यानपिढ्या जपणारे असतात. 'पिढ्यानपिढ्यांची कलाशक्ती घेऊन आलेले लोक'.
20. कुंभार मातीची खेळणी बनवताना कोणत्या प्राण्याचे रूप देतो?
Answer: खेळण्यांमध्ये कुंभार बैल, गणपती (बुंदकुळी), मुखवटे इत्यादी तयार करतो.
Score: 0/20
