7 .अरण्यलिपी इयत्ता पाचवी | Aranyalipi 5vi Online Test

इयत्ता पाचवी - मराठी (पाठ ७: अरण्यलिपी) - सराव चाचणी (MCQ)

अरण्यलिपी  MCQ | अरण्यलिपी  प्रश्न व उत्तर | बालभारती 5वी अरण्यलिपी

अरण्यलिपी  स्वाध्याय इयत्ता पाचवी | अरण्यलिपी  टेस्ट

नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो!

इयत्ता पाचवीच्या मराठी बालभारती पाठ्यपुस्तकातील 'अरण्यलिपी' हा सातवा पाठ आपल्याला जंगलातील एका वेगळ्याच विश्वाची ओळख करून देतो. लेखक सुरेशचंद्र वारघडे यांनी या पाठात 'जंगल वाचन' कसे करावे, याचे सुंदर मार्गदर्शन केले आहे. जंगलात प्राणी प्रत्यक्ष दिसले नाहीत, तरी त्यांच्या पाऊलखुणा (ठसे), विष्ठा आणि विविध आवाजांवरून त्यांची उपस्थिती कशी ओळखायची, या कलेलाच 'अरण्यलिपी' असे म्हटले आहे. वाघ, बिबट्या, अस्वल आणि हरणासारख्या प्राण्यांचे ठसे ओळखण्यातील बारकावे या पाठात अतिशय रंजकतेने मांडले आहेत.

Aranyalipi test | 5vi Marathi online test

परीक्षेच्या तयारीसाठी आणि निसर्गवाचनाची आवड निर्माण करण्यासाठी हा पाठ अत्यंत महत्त्वाचा आहे. तुमचा अभ्यास तपासण्यासाठी आणि पाठातील माहिती उजळणी करण्यासाठी आम्ही तुमच्यासाठी MCQ (बहुपर्यायी प्रश्न) टेस्ट सिरीज घेऊन आलो आहोत. चला तर मग, अरण्यलिपी वाचायला शिकूया आणि खालील प्रश्न सोडवूया!

इयत्ता पाचवी स्वाध्याय प्रश्न उत्तरे

• पाचवी मराठी स्वाध्याय
• पाचवी परिसर अभ्यास भाग 1
• पाचवी परिसर अभ्यास भाग 2

Marathi Quiz

1. वन्य प्राण्यांच्या जीवनात दडलेल्या पाऊलखुणांचे आणि इतर खुणांचे निरीक्षण करणे यास काय म्हणतात?

A) वन्यजीव संरक्षण

B) आरोग्यलिपी

C) अरण्यालिपी

D) पायमोजणी

Answer: वन्यजीव जगात दडलेल्या पाऊलखुणांचे आणि त्यांच्या खाणाखुणांचे निरीक्षण करून अभ्यास करणे याला 'अरण्यालिपी' असे म्हणतात.

2. जंगलात प्राण्यांच्या पाऊलखुणा पाहण्यासाठी सर्वात योग्य जागा कोणती असते?

A) खडकाळ उंच डोंगर

B) पाण्याच्या आसपासची ओलसर किंवा चिखलाची जमीन

C) सूर्यप्रकाश नसलेली दाट झाडी

D) कोरडी व वालुकामय जमीन

Answer: अगदी सकाळी सकाळच्या वेळी जमिनीवर धुळीत किंवा पाण्याच्या जवळपास ओलसर मातीत पाऊलखुणा स्पष्ट दिसतात.

3. चालताना बिबट्याचे वैशिष्ट्यपूर्ण पाऊल-ठेव कसे असते?

A) तो पुढील पाऊलखुणेपासून दूर चालतो.

B) तो मागील पाऊल पुढच्या पाऊलखुणेवर अचूक ठेवत नाही.

C) तो मागील पाय पुढच्या पाऊलखुणेवर ठेवत असतो.

D) तो पायाच्या फक्त बोटांवर चालतो.

Answer: बिबट्या चालताना त्याचा मागील पाय पुढच्या पाऊलखुणेवर ठेवत असतो, ज्यामुळे पाऊलखुणा मोजक्या व ठळक दिसतात.

4. वाघाच्या पाऊलखुणांच्या संदर्भात सत्य विधान निवडा.

A) पुढचा पंजा मागील पंज्यापेक्षा लहान असतो.

B) पुढील पंजा मागील पंज्यापेक्षा थोडा मोठा व रुंद असतो.

C) वाघाच्या पाऊलखुणांमध्ये नेहमी नखे स्पष्ट दिसतात.

D) वाघाचे पाऊल नेहमी त्रिकोणी आकाराचे असते.

Answer: वाघा-बिबट्याविषयीच्या नोंदीनुसार, वाघाचा पुढील पंजा मागील पंज्यापेक्षा थोडा मोठा व रुंद असतो.

5. कुत्रा किंवा लांडगा यांच्या पाऊलखुणांमध्ये कोणते वैशिष्ट्य आढळते, जे वाघ/बिबट्यामध्ये नसते?

A) त्यांच्या पंजाचा मागील भाग तीन ढेपांनी बनलेला असतो.

B) त्यांचे पंजाचे ठसे लांबीपेक्षा रुंदीला जास्त असतात.

C) त्यांचे पंजाचे ठसे चौरस आकाराचे असतात.

D) त्यांच्या पाऊलखुणा नेहमी अस्पष्ट असतात.

Answer: कुत्र्याच्या पायाचा व बोटांचा ठसा असून बोटे स्पष्ट दिसतात. त्यांच्या पंजाचा मागील भाग तीन ढेपांनी बनलेला असतो. (वाघ/बिबट्यामध्ये मागील बाजूस दोन ढेप असतात.)

6. मांजरीच्या (वाघ/बिबट्या) गटातील प्राण्यांच्या पाऊलखुणांमध्ये नखे का दिसत नाहीत?

A) त्यांच्या नखांना मातीमुळे इजा होते म्हणून.

B) ते नखे मागे ओढून घेतात (संकोचतात).

C) त्यांच्या पंजावर जाड केस असतात.

D) ते फक्त बोटांच्या टोकावर चालतात.

Answer: वाघ आणि बिबट्याच्या पाऊलखुणांमध्ये नखे दिसत नाहीत, कारण ते चालताना त्यांची नखे आत ओढून घेतात (Retractable Claws).

7. बिबट्याच्या पाऊलखुणेची लांबी आणि रुंदी यांचे प्रमाण कसे असते?

A) लांबी रुंदीपेक्षा जास्त असते.

B) लांबी रुंदीपेक्षा कमी असते.

C) लांबी रुंदीच्या बरोबरीने असते.

D) फक्त पंजाचा टणक भाग दिसतो.

Answer: बिबट्याची पाऊलखुणा लांबी-रुंदी सारखी नसते; पण वाघाच्या पाऊलखुणेच्या मानाने लांबी थोडी जास्त असते.

8. वन्य प्राण्यांच्या खाणाखुणा (खाऊन टाकलेले अवशेष) म्हणजे काय?

A) प्राण्यांचे थुंकणे

B) प्राणी अन्न म्हणून खाऊन टाकलेले सर्व अवशेष

C) प्राण्यांची विश्रांतीची जागा

D) प्राण्यांचे घरटे

Answer: खाणाखुणा म्हणजे वन्य प्राण्यांनी अन्न म्हणून खाऊन टाकलेले सर्व अवशेष होय.

9. शिकार केलेल्या प्राण्यांचे केस, नखे व हाडे विष्टेतून (Droppings) बाहेर पडतात. यावरून कोणती माहिती मिळते?

A) प्राण्याची धावण्याची क्षमता

B) प्राण्याने खाल्लेला आहार

C) प्राण्याचे वय

D) प्राण्याची झोपण्याची पद्धत

Answer: प्राण्यांच्या विष्टेचे (शेण) निरीक्षण केल्यास प्राण्याने कोणता आहार घेतला, हे ओळखता येते.

10. हरिण, सांबर व काळवीट हे प्राणी जंगलातून फिरताना कोणता आवाज काढून सूचना देतात?

A) शांतपणे पाऊल टाकतात.

B) मोठ्याने डरकाळी फोडतात.

C) उंच गवतातून पाहू शकतात.

D) चेतावणी देणारे विशिष्ट आवाज काढून सूचना देतात.

Answer: हरीण, सांबर व काळवीट मोठ्या आवाजात ओरडून धोक्याची सूचना देतात (चेतावणी देणारा आवाज).

11. माणसाच्या पायाच्या पाऊलखुणेचे वैशिष्ट्य काय आहे?

A) पायाचा टणक भाग आणि पाचही बोटांच्या खुणा स्पष्ट दिसतात.

B) पायाची लांबी रुंदीपेक्षा कमी असते.

C) पायाला फक्त तीन बोटे असतात.

D) पाऊलखुणा त्रिकोणी आकाराची असते.

Answer: माणसाच्या पायाच्या पाऊलखुणांमध्ये पायाचा टणक भाग आणि पाचही बोटांच्या खुणा स्पष्ट दिसतात.

12. पाऊलखुणांची अचूकता आणि स्पष्टता कशावर अवलंबून असते?

A) प्राण्याच्या जातीवर

B) जमिनीच्या प्रकारावर (माती, चिखल, वाळू)

C) प्राण्याच्या वजनावर

D) प्राण्याच्या उंचीवर

Answer: जमिनीत ओल नसेल तर पाऊलखुणा दिसत नाहीत. पाऊलखुणा किती स्पष्ट आहेत, हे मातीच्या प्रकारावर आणि ओलाव्यावर अवलंबून असते.

13. भेकऱ्याच्या खुराचा आकार साधारणपणे किती असतो?

A) दोन इंच

B) एक ते सव्वा इंच

C) तीन इंच

D) चार इंच

Answer: भेकऱ्याच्या खुराचा अवघा एक ते सव्वा इंच असतो, असे दस्तावेजात नमूद केले आहे.

14. प्राणी निरीक्षणादरम्यान आपण काय करण्याची सक्त मनाई आहे?

A) त्यांच्या पाऊलखुणांचे फोटो काढणे.

B) त्यांच्या अधिवासात वावरणे.

C) त्यांना किंवा त्यांच्या अधिवासाला त्रास देणे.

D) त्यांनी सोडलेले अवशेष तपासणे.

Answer: तुम्ही त्या जीवांना त्रास दिला जाईल असे कोणतेही कृत्य करू नये, हे निरीक्षण करताना पाळायचा महत्त्वाचा नियम आहे.

15. वाघ आणि बिबट्याच्या पाऊलखुणांमधील अंगठ्याचा ठसा कसा असतो?

A) तो मोठा आणि स्वतंत्र असतो.

B) तो नेहमी नखे सोबत घेऊन असतो.

C) तो पंजाच्या मागच्या बाजूला असतो.

D) त्यांचा अंगठा पंजावर बाजूने बसलेला असतो.

Answer: वाघ आणि बिबट्याच्या पायाचा अंगठा पंजावर बाजूने बसलेला असतो, त्यामुळे फक्त चार बोटांचे ठसे आणि पंजाचा टणक भाग उमटतो.

Score: 0/15